Niederländisch Nederlands

Informationen zur niederländischen Sprache und Kultur

Stand der Bearbeitung: 24.10.2007

Henk Badings [1907-1987]

Roland de Beer: Ramses Shaffy met zaagtandgolven. de Volkskrant, bijlage, donderdag 18 oktober 2007, blz. 18-19
Vanwege zijn vroegere loyaliteit aan de Duitse bezetter, is het oeuvre van Henk Badings (1907-1987) lang genegeerd. Onterecht, vindt de organisatie van een aan de componist gewijde concertreeks en een seminar. 'Eigenlijk' was hij heel vernieuwend.
J.B. Charles, verzetsman en na de oorlog auteur van bittere beschouwingen (Van het kleine koude front, 1962), vermoedde een 'neofascistische lobby' achter de rijksopdrachten die na de Duitse bezetting steeds maar in de brievenbus bleven rollen van de componist Henk Badings, voormalig 'entertainer van het abattoir'.
Of had Henk Badings gewoon iets met de Hitlerjugend? In die geestesgesteldheid treedt hij naar voren in Radio Hilversum 1940-1945, een boek uit 1974 van Dick Verkijk. Volgens Verkijk was de Hitlerjugend een favoriet onderwerp van het radioprogramma Spiegel van den Dag. En was het niet Badings die middenin de oorlog voor die radiorubriek het pauzeteken componeerde?
Het was een eer die Badings – in 1941 door Reichscommissar Seyss-Inquart geprezen als 'hét voorbeeld van een nationaal-socialistisch kunstenaar' – er ook nog wel bij kon hebben. Na de oorlog werd hij erelid van de Vlaamse Academie. Hij nam een Prix Italia in ontvangst voor zijn Orestes, een 'radiofonische opera' die wereldwijd door 900 radiostations werd uitgezonden. Hij werd ereburger van New Martinsville in de VS, ontving een medaille van de Académie Française, kreeg een Wagenaarprijs voor zijn hele oeuvre, en voor datzelfde oeuvre ook nog eens een Sweelinckprijs.
Maar toen 'onze nationale specialist in Germaanse hoempa', zoals de essayist Martin van Amerongen Badings in 1981 afficheerde, een opdracht kreeg van de gemeente Eindhoven, was dat 36 jaar na de bevrijding toch weer goed voor een Brabantse rel, vanwege Badings' vroegere loyaliteit aan de bezetter. Dat van die hoempa nam Van Amerongen later terug. Hij bekende 'nimmer een nooit van 's mans oeuvre te hebben beluisterd' en voelde het geweten knagen. 'Temeer', schreef hij, 'omdat ik onlangs via de radio een van Badings' symfonieën hoorde, die eigenlijk heel goed was.'
'Eigenlijk.' Dat is nu, honderd jaar na Badings' geboorte, ook het onderliggende motief van een project dat zich in Rotterdam zal afspelen onder de titel Licht op Badings. Het omvat acht concerten door het Rotterdams Philharmonisch, het Orchestre d’Auvergne en kleinere ensembles, plus een seminar over de vraag waarom bijna niemand meer een noot van Badings te horen krijgt. Volgens mede-initiatiefnemer Frits Zwart, beheerder van Badings' nalatenschap in het Nederlands Muziek Intituut in Den Haag, is de heersende desinteresse 'misplaatst'.
Wie 'Badings' zegt, raakt een kwestie aan: die van een enorm, meer dan duizend stukken omvattend oeuvre, waarvan de betekenis varieert van niemendal tot grootmeesterlijk. Tegelijk doet zich de vraag voor, hoe het komt dat buiten de sferen van huismuziek, harmonieorkesten en accordeonverenigingen nog maar nauwelijks iets te horen is van Badings' ambitieuzere werk. Badings, die in de jaren van wederopbouw werd beschouwd als een artistiek barometer van de nieuwe tijd, componeerde onder meer voor het Concertgebouworkest (Vijfde Symfonie), het Residentie Orkest (Dubbelconcert), de Wiener Philharmoniker, de NDR Hamburg en het symfonieorkest van Louisville. Die vroegen hem toch niet helemáál voor niets?
Bovendien, Badings richtte bij Philips al vroeg in de jaren vijftig een elektronische studio in; combineerde de stem van Ramses Shaffy met ruis en zaagtandgolven in Dialogues for man and machine. 'Octotonische' toonschalen waar hij in gewoner werk mee componeerde, vielen qua futurisme in het niet bij Badings' 31-toonsstukken en visioenen van 72 microtonen. Anticiperend op ontwikkelingen bij Stockhausen, voorspelde Badings al vroeg het fenomeen van elektronische klanken die zich via een keten van luidsprekers door een ruimte zouden bewegen...
Cum laude afgestudeerd als ingenieur in Delft; na een paar lessen bij Willem Pijper de hort op gegaan als snel furore makend componeerautodidact. Het is niet ondenkbaar dat Badings vertrouwde op zijn intellectueel gezag, toen hij tijdens de bezetting begon te laveren, en als niet-NSB'er toch met de bezetter in zee ging als beoogd leider van een corporatieve 'Kultuurkamer'. Toen zijn voorwaarde ('géén politieke inmenging') waardeloos bleek, manoeuvreerde hij zich naar een lagere functie.
Badings bleef wel actief in de Kultuurkamer en in een invloedrijker Kultuurraad. Dit werd hem, samen met de prijzen en opdrachten die hij accepteerde, na de oorlog zwaarder aangerekend door de Centrale Ereraad dan het conservatoriumdirecteurschap dat hij tot 1945 vervulde in Den Haag. Badings had er de plaats ingenomen van de ontslagen jood Sem Dresden. Volgens voormalige studenten maakte Badings van zijn positie gebruik om jongelieden te helpen ontkomen aan de Arbeitseinsatzin Duitsland.
Maar het milde vonnis van de centrale Ereraad (Badings mocht een paar jaar geen lid zijn van een kunstenaarsvereniging) lijkt in het geheugen van muzikaal Nederland niet echt te zijn blijven hangen. Een veel scherpere, maar geannuleerde uitspraak van een lagere Ereraad voor Muziek, die Badings tien jaar van de Nederlandse podia wilde uitsluiten, bleef hem langer aankleven.
Voeg hier de Nederlandse neiging bij om dode Nederlandse componisten snel te vergeten, plus de gewoonte van orkestinstellingen om taboesferen vaarwel te zeggen zodra dat kan, en de vragen over Badings' verdamping lijken beantwoord...
Badings (1907-1987): Symphonische Triptiek, koorwerk e.a. Rotterdam, Doelen, Laurenskerk, 19-21/10. Op cd’s staat weinig Badings. Wel het Celloconcert nr 2, uitgezonden in het oorlogsjaar 1941 (Van Beinumbox KCO-Wereldomroep). Concert 2 piano’s en orkest: RSO met Ellen Corver/Sepp Grotenhuis (NM Classics 1995).

Vokabelsuche im Wörterbuch Deutsch-Niederländisch / Niederländisch - Deutsch - woordenboek Duits - Nederlands / Nederlands - Duits (im Aufbau - in de opbouw)

Zurück zum Seitenanfang

Diese Seite ist Teil der Extraseiten.

Über weitere Informationen, die ich auf diese Seite stellen kann, würde ich mich freuen: E-Mail an info@infos-fuer-alle.de. Ik ben ook blij als u mij informatie in het Nederlands stuurt.